چمدان :  ساخت بازارچه دایمی در پارک جنگلی و داخل عرصه مجموعه تاریخی-جهانی باغ عباس آباد بهشهر در روزهای اخیر، زخمی دیگر بر تن جنگل های این منطقه وارد کرده است. اگر چه مسوولان و متولیان این جنگل منحصر به فرد که نخستین اثری است که در شمال کشور به عنوان میراث جهانی در لیست یونسکو ثبت شده می گویند که عملیات اخیر ساخت و ساز نبوده و تنها ساماندهی و انجام تغییراتی برای انطباق سازه های موجود با طبیعت منطقه است، اما با این همه وجود چنین بازارچه ای در داخل عرصه جنگلی و میراث بشری از اساس خلاف تمام کنوانسیون های جهانی و مقررات داخلی است.

الهه موسوی در اسکان نیوز نوشت: درست در سال گذشته نیز مشابه همین اتفاق منجر به ساخت 2 ساختمان 10 متری شد در منطقه تاریخی فوق شد که بدون پیگیری مسوولان میراث فرهنگی ساخته شد. به نظر می رسد کلمه انطباق با طبیعت حالا دارد به یک اهرم برای راضی و ساکت نگه داشتن فعالان حوزه منابع طبیعی و میراث تبدیل می شود.



دخل وتصرف ممنوع است نه فقط ساخت وساز

یک منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود در این رابطه  گفت:« البته مسوولان منابع طبیعی و میراث فرهنگی در مورد ساخت بازارچه در داخل عرصه، دائما تاکید می کنند که قرار نیست ساخت وسازی در مجموعه تاریخی عباس آباد صورت بگیرد؛ اما واقعیت این است که بر اساس قوانین، نه تنها ساخت وساز بلکه هر گونه دخل وتصرف نیز در پارک های جنگلی و باغ های تاریخی ثبت جهانی ممنوع است.»

او در ادامه افزود:« در ایران همه تصرف ها به همین ترتیب صورت می گیرد. اول یک آلاچیق ساخته می شود؛ بعد می گویند گردشگر خسته است استراحتگاه می خواهد؛ بعد از آن حمام و توالت می خواهد و بعد می بینی که دنبال ساخت هتل هستند. هیچکس هم جلوی شان را نمی گیرد و مسوولان منابع طبیعی و میراث فرهنگی شهرستان نیز به جای اینکه برخورد جدی کنند به چند تذکر بسنده می کنند و در نهایت آن ساختمان غیرمجاز ساخته می شود. براین اساس ما فعالان منابع طبیعی و میراث، از مسوولان می خواهیم که از همان ابتدا جلوی تخلف ها، ساخت وسازها و تصرفات را بگیرند و نگذارند مجموعه تاریخی و طبیعی عباس آباد که جزو مکان های کم نظیر در جهان است بیش از این آسیب دیده و دستخوش تغییرات غیرقانونی و تصرف ها شود.»

این فعال حوزه منابع طبیعی و میراث افزود:« استقرار سازه های پیش ساخته هم دخل وتصرف است و منظر آنجا را بر هم می زند. چیزی که باعث از هم پاشیدگی منظر و یکپارچگی اثر بشود لزوما شامل پی کنی و بتون ریزی نیست.»

بر اساس قوانین یونسکو هرگونه ساخت وساز و دخل و تصرف در داخل عرصه ثبت شده به کلی ممنوع است و ساخت و ساز در حریم عرصه نیز باید تحت نظارت و هماهنگی کامل با سازمان میراث فرهنگی و با استفاده از مصالح سازگار با زیست بوم منطقه و ارتفاع کمتر از 5 متر صورت گیرد.



تخلف‌های بیشمار

حنیف رضا گلزار کارشناس ارشد آب وخاک و فعال محیط زیست در این باره گفت: «آنچه که درعرصه تاریخی عباس آباد بهشهر و نه حریم، شاهد آن هستیم تخطی آشکار و به نوعی به سخره گرفتن قوانین داخلی و بین المللی است که مسوولان باید به این تخلف ها رسیدگی کنند.»

او یادآور شد:« این تنها تخلف در مجموعه تاریخی عباس آباد بهشهر در قلب جنگل های هیرکانی شمال کشور نیست؛ برای نمونه در همان منطقه نزدیک به 3 هکتار از عرصه های قطعی ثبت شده در یونسکو که بر اساس نظر کارشناسان خبره دادگستری و دادگاه تجدید نظر استان مازندران، جزو لاینفک انفال و منابع ملی به شمار می روند از سوی سازمان زندان ها به شخص حقیقی فروخته شده و این شخص نیز با عبور صدها تُن مصالح ساختمانی از روی تاج سد 450 ساله اقدام به قطعه بندی و فروش و ساخت سردر بسیار بزرگی کردند؛ بدون آنکه سازمان میراث فرهنگی و سازمان جنگل ها اقدام به جلوگیری کنند.

ضعف عملکرد سازمان جنگل ها هم طبق روال رایج کارکرد این سازمان در این فقره کاملا آشکار و محرز است. البته از سازمانی که خود با نقض آشکار قوانین درون سازمانی و نقض قوانین میراث فرهنگی و یونسکو در فاصله کمتر از 5 متری از تاج سد تاریخی شاه عباس اقدام به تسطیح زمین جنگلی با ماشین آلات سنگین و ساخت ساختمانی دو طبقه تحت عنوان "پایگاه اطفای حریق" و البته "آلاچیق" سازی می کند انتظاری بیش از این نمی توان داشت. سازمان جنگل ها با این ساخت وساز نه تنها قوانین درون سازمانی خود را نقض کرد، قوانین یونسکو را نیز آشکارا زیرپا گذاشته است.»

این کارشناس ارشد آب وخاک در ادامه گفت:« حال پرسش اینجاست در مدتی طولانی که این نقض قوانین در داخل عرصه انجام می گرفت سازمان میراث فرهنگی که اتفاقا در محل، استقرار دایمی دارد چه می کرد؟ در چنین آشفته بازاری از دهیاری روستای "التپه" نمی توان انتظار داشت که با تخریب طبیعت و نقض آشکار قوانین یونسکو در داخل عرصه میراث، اقدام به برپایی بازارچه دایمی نکند. به قول معروف "وقتی خادم، حرمت امامزاده را نگه ندارد از بقیه انتظاری نیست!»

این فعال محیط زیست تاکید کرد:« مشکل اساسی مدیریت مجموعه تاریخی – طبیعی عباس آباد بهشهر، نداشتن متولی واحد است. چندین سازمان و ارگان در این مجموعه حضور دارند. سازمان میراث فرهنگی، متولی میراث تاریخی به جای مانده از دوران صفوی و مجری قوانین یونسکو است.

سازمان جنگل ها به ظاهر متولی منابع ملی و عرصه های جنگلی عباس آباد است، شرکت آب منطقه ای استان مازندران متولی بهره برداری و توزیع آب ذخیره شده در سد شاه عباس است، دهیاری روستای التپه مجری و بهره بردار از طرح های گردشگری منطقه است که البته تنها در نقش فروشنده بلیط و توسعه غیرقانونی قلیان سراها در عرصه میراث و منابع ملی اقدام می کند و اردوگاه فرهنگی شهید هاشمی نژاد نیز در منطقه حضور پررنگ و اثرگذار دارند. این تعدد حضور سازمانی موجب شده تا مدیریت مجموعه مشخص نباشد و این بزرگ ترین نقطه ضعف این سایت تاریخی – طبیعی به شمار می رود تا جایی که حتی برای مصوبات شورای تامین شهرستان هم اهمییتی قایل نیستند.»

گلزار در ادامه با بیان برخی از دیگر مشکلات این مجموعه منحصر به فرد تاریخی گفت:« ناهماهنگی موجود بین سازمان های ذی مدخل در مجموعه عباس آباد موجب شده تا شاهد چنین وضعیت نگران کننده ای در این سایت تاریخی طبیعی باشیم. انبوهی از انباشت زباله ها، مشخص نبودن ظرفیت پذیرش گردشگر، خرید و فروش و تغییر کاربری آشکار عرصه های جنگلی، ساخت مهمانسرا و پایگاه اطفای حریق و آلاچیق از سوی سازمان جنگل ها و ... در این میان دهیاری روستای التپه از این آشفتگی مدیریتی استفاده نموده و اخیرا راسا تصمیم گرفته تا بخشی از عرصه های جنگلی را به بازارچه محلی تبدیل کند. آنچه که از رایزنی های بنده با مسولان کشوری، استانی و شهرستانی حاصل شده این است که سازمان میراث فرهنگی توانی برای برخورد با این سوء بهره برداری ها و آسیب ها را ندارد و این برای سازمانی که رییسش معاون رییس جمهور است موجب تاسف است.»



حدود اختیارات دهیاری التپه

او تاکید کرد:« خواسته مردم بهشهر این است که اولا مدیریت یکپارچه در مجموعه حاکم و مشخص شود که تصمیم گیر و مسول نهایی مدیریت سایت عباس آباد کدام ارگان است. دیگر آنکه ساختمان اطفای حریق منابع طبیعی و سردر ساخته شده روی زمین جنگلی که غیرقانونی ساخته شده برای عبرت دیگران هرچه سریع تر قلع و قمع شده و جمع آوری شود و عرصه تغییر کاربری شده دوباره نهال کاری و بازسازی شود. مهم تر از همه حدود اختیارات دهیاری روستای التپه مشخص شود و درآمدهای حاصل از فروش بلیت ورودی برای مردم را شفاف سازی کنند.»

گلزار با اشاره به اینکه در حال حاضر برای ورود گردشگر به داخل مجموعه ورودی دریافت می شود؛ اما در بسیاری از نقاط شاهد انباشت انبوهی از زباله هستیم گفت:« ظرفیت پذیرش گردشگر باید برای این سایت تعریف شود و از ورود جمعیت انبوه به سایت با جدیت جلوگیری شود. نکته مهم تر آنکه در سال های گذشته شاهد کم کاری و قانون شکنی و سکوت برخی متصدیان امر بوده ایم. مردم بهشهر به طور جدی خواهان شناسایی و معرفی این افراد به دستگاه قضایی هستند.»



منابع طبیعی: هماهنگی با طبیعت!

علی باقری رییس منابع طبیعی بهشهر با تکذیب ساخت وساز جدید در منطقه به اسکان نيوز گفت:« یک بازارچه سنتی چندین سال است که در منطقه حضور دارد که با آهن و حلب و میله گرد و بتون درست شده است. کارگروه عباس آباد که اعضای آن مسوولان شهرستانی هستند تصمیم گرفتند که این وضعیت از زمختی دربیاید و همگن با طبیعت باشد؛ برای همین تصمیم گرفته شد که کیوسک های فلزی کنونی جمع آوری شود و به جای آنها آلاچیق های چوبی برپا گردد. این برای کسانی است که محصولات محلی را عرضه می کنند.»

او در پاسخ به این پرسش اسکان نيوز که "اساسا چرا باید بازارچه را در دل جنگل و در عرصه یک میراث جهانی برپا می کردند و حالا که قرار است اصلاح شود چرا مکان آن را نیز اصلاح نکنیم و از عرصه تاریخی جهانی خارج نکنیم؟" گفت:« شاید این نگاه را بنده بالشخصه داشته باشم؛ اما تجمع مردم در آنجا برای دیدن آن مجموعه تاریخی-فرهنگی یک ظرفیت است و اگر این بازارچه به بیرون از مجموعه برود کسی از آن استقبال نخواهد کرد. ضمن اینکه آنجا در جاده جایی برای پارک ماشین ها نیست وعرض جاده هم خیلی کم است. اگر بخواهیم چنین کاری را انجام بدهیم باید بخشی از جنگل را برای پارکینگ تخریب کنیم.»

باقری تاکید کرد که منابع طبیعی بهشهر در برابر تمام تخلف ها در حوزه های تحت مدیریتش با تمام قدرت ایستاده و اجازه تخلف به آنها را نخواهد داد. با اینهمه اما نگفت که چرا آنهمه ساخت وسازهای مکرر در قلب جنگل و اطراف دریاچه طبیعی تاریخی عباس آباد رخ داده است و حتی خود دستگاه متولی به ساخت یک ساختمان با عنوان "پایگاه اطفای حریق" مبادرت ورزیده است.

مسوول پایگاه جهانی: کار را متوقف کردیم

صاحب دهشت مدیر پایگاه میراث جهانی باغ عباس آباد بهشهر، ساخت وساز در مجموعه تاریخی عباس آباد را تکذیب نمی کند؛ اما می گوید که این کار، ساخت وساز جدید نیست بلکه اصلاح آلاچیق های قبلی و جایگزین کردن سازه های چوبی هماهنگ با طبیعت است.

او به اسکان نيوز می گوید:« بازارچه نازیبا و غیر اصولی را درخواست کردیم که برچیده شود وبرای جایگزین کردن آن، طبق ضوابط درخواست بدهند و در شورای فنی مجوز گرفته شود. هنوز در شورای فنی طرح نشده و هیچ مجوزی نیز داده نشده است.»

او در ادامه با بیان اینکه بر اساس قوانین صریح جهانی و داخلی هرگونه ساخت وساز در عرصه های میراث جهانی ممنوع است گفت:« با این همه این آقایان بدون اینکه مجوزی از ما بگیرند شروع به پی کنی کردند که پنجشنبه گذشته، در فرمانداری جلسه گذاشته و جلوی آنها را گرفتیم. بعد هم دستور داده شد که پی ها را پر کنند. اصلا نیازی به پی کنی هم نبود و در واقع عجله کردند.»

دهشت تاکید کرد: « بند نخست قانون باغ های ایرانی، هرگونه ساخت وساز را به کلی ممنوع کرده است؛ اما اگر ما بخواهیم واحدهای صنفی و بازارچه ای را که محصولات فرهنگی را برای گردشگران عرضه کند را سامان دهی کنیم باید سازگار با محیط وضوابط ما باشد. ضوابط ما نیز می گوید اگر اسکلت و آلاچیق های چوبی در مسیری مستقر شود به دلیل انطباق با محیط هم زیباتر است.

خوشبختانه قرار نیست چیزی در آنجا اضافه شود؛ بلکه تنها قرار است سازه های قبلی را بردارند و آلاچیق های چوبی هماهنگ با طبیعت به جای آنها مستقر کنند.»

او تاکید کرد:« اگر هم نماینده یونسکو ایرادی بگیرد می توانیم آلاچیق ها را به راحتی برداریم. به هیچ عنوان اجازه نمی دهیم که کاری خلاف ضوابط قانونی انجام شود. ضمن اینکه هنوز شورای فنی تصمیمی برای بازارچه نگرفته است.»

دهشت تاکید کرد:« اینها به دنبال مصوبه کارگروه ساماندهی پارک جنگلی که دادستان محترم در راس آن است اقدام به این کار کرده اند. این کارگروه در جلساتی که تشکیل می دهد اصلا از نماینده میراث دعوت نمی کند تا ضوابط را اعلام کند. البته آنها ضوابط ما را می دانند و با این همه به آن توجهی نمی کنند.»
کد خبر 37256

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 1 =