چمدان : «در سال 1389 كه رئيس سازمان ميراث فرهنگي بودم مطلع شدم اشياء تاريخي در انبارهاي موزه ملي ايران 40 سال است كه به حال خود رها شده و ثروت ملي ايران در حال نابودي است. خبرنگاران را هم برديم تا از نزديك ببينند در سال‌هاي زمامداري نخبگاني! كه در دولت تدبير و اميد دوباره به ميراث فرهنگي بازگشته‌اند، چه بر ميراث فرهنگي كشور گذشته است. تصميم گرفتم تا با تشكيل كميته‌اي تخصصي نسبت به ساماندهي انبارهاي موزه ملي اقدام شود اما گويا به مذاق بعضي خوش نيامد و در حمله‌اي گازنبري از زمين و هوا مورد حمله قرار گرفتيم و متهم شديم به تلاش براي سرقت اين اشياء ! و حتي تهمت زدند كه اشياء موزه ملي را جلوي چشم نهادهاي انتظامي و امنيتي از كشور خارج كرده و به فروش رسانده‌ايم! رسانه‌هاي زنجيره‌اي اصلاح طلب هم كه ريششان گرو بعضي جاها بود حسابي به اين طبل توخالي نواختند. حال براي تكميل پرونده سازي آقايان، بخشي از اين اشياء را كه از موزه ملي ايران برده‌ايم به بالاترين قيمت به حراج گذاشته مي‌شود:

1-كلاشينكف آکبند شاه عباس صفوي كه فقط در جنگ چالدران سه گلوله قلق گیری ازآن شليك شده است.

2- زيردريائي اژدرافکن خشايارشاه كه در نبرد دريائي سالاميس از داخل آن هدايت مستقيم جنگ را برعهده داشت.

3- ساعت مچي دست دوم هارون الرشيد مدل سيكو.

4- ميكروسكوپ بوعلي سينا كه با آن ميكروب سل را كشف كرد.

5- مجسمه گچي فرعون مصر به وزن سيصد تن كه در حمله كمبوجيه به مصر از بازار خان خلیل قاهره خريداري كرده است .

6- موتورسکیلت اسکندر مقدونی که در حفاریهای تخت جمشید کشف شده است.

6- يك عدد سنگ پاي قزوين 4 ميليون ساله .

- متقاضيان شركت در حراجي با همراه داشتن دسته چك به خيابان صابونچي مراجعه نمايند.»



حمید بقایی به فاصله چند ساعت از انتشار این مطلب با عنوان «رو که نیست سنگ پای قزوینه» در عصر 30 بهمن 95 اعلام کاندیداتوری ریاست جمهوری کرد و لابه لای تبلیغات و جنجال سیاسی فراموش شد که او این سخنان را در همان روز منتشر کرده است.

قاضی‌پور و بقایی

پس از آن شاید جنجالی‌ترین اتفاقاتی که او را به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری پیوند داد سخنان نادر قاضی‌پور نماینده مجلس شورای اسلامی به تاریخ 8 آبان ماه 96 بود که عنوان کرد: «زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند و با شرکت‌هایی که خود و اطرافیانشان اعضای آن بودند به مبلغ ۵۱۲ میلیون و ۶۸۳ هزار و ۹۷۳ تومان قرارداد صوری تنظیم کردند و از عموزاده و خاله‌زاده و اقوام در این شرکت‌ها به عنوان کارمند بهره گرفتند و پول‌های مذکور برداشت شده است. همچنین ۱۰ میلیارد تومان دیگر نیز از بیت‌المال توسط تیم آقای بقایی برداشت شده است.»

در همان ایام بقایی در پاسخ قاضی‌پور نوشت: « ... جناب قاضی پور، پاسخ شما و گردانندگان شما  فقط یک جمله است، فرزند خلف پدرتان نیستید،  اگر ظرف 24 ساعت مستندات حرفتان را از همان خبرگزاری منتشر نکنید....»



ظاهراً او بار دیگر دیروز 21 اسفندماه مجبور شد چنین ضرب‌الاجل 24 ساعته‌ای را در نظر بگیرد اما این بار نه برای نماینده‌ای از مجلس بلکه برای هم سنگر خود در دولت احمدی‌نژاد! یعنی روح‌الله احمد زاده کرمانی! و نکته قابل تأمل این که باز هم موضوع مورد بحث سازمان میراث فرهنگی بود!

زیر سوال بردن امنای میراث فرهنگی

«در کشور یک پروتکل‌های تعریف شده مبتنی بر قوانین و آیین‌نامه‌های مصوب دولت و مجلس. قانون محاسبات عمومی کشور، آیین نامه حفظ اموال تاریخی- فرهنگی، آیین نامه مالکان اشیا و اموال تاریخی همه نحوه نگاهداشت، نگهبانی، صیانت و نحوه نقل و انتقال اشیای تاریخی به ثبت رسیده را معین کرده است.

هر شی‌یی که در موزه ملی ثبت ملی شده، یک نسخه از این ثبت توسط وزارت اقتصاد نگهداری می‌شود و ذی حساب وزارت اقتصاد بر نگاهداری این اشیا نظارت دارد. ضمن آنکه یگان حفاظت نیروی انتظامی هم در موزه‌ها مستقر است، از سوی دیگر حراست به عنوان نماینده وزارت اطلاعات نظارت دارد. بازرسی سازمان میراث فرهنگی هم موظف به نظارت است.

به عنوان متولی سازمان میراث فرهنگی هیچ دخل و تصرفی نمی‌توان در انتقال یا در استفاده از اشیا تاریخی ثبت شده داشت. این اموال تحویل فردی است که «امین اموال» نامیده می‌شود و امنای اموال در جمهوری اسلامی تعدادشان مشخص و کمتر از 150 نفر هستند که مسوولیت قانونی حفظ و نگهداری قانونی اشیای تاریخی را در کشور به عهده دارند و اگر شی‌ای گم شود نخستین کسی که باید پاسخگو باشد امین اموال است. امین اموال‌های موزه ملی در پاسخ به اهانتی که در برخی رسانه‌ها به آنها شده بود یک بیانیه‌ای را صادر کردند، چون پیش از آنکه این سخنان به معنای زیر سوال بردن سازمان میراث فرهنگی و معاونین آن باشد به معنای زیر سوال بردن امنای اموال میراث فرهنگی است.»



این بخشی از سخنان روح‌الله احمدزاده کرمانی رئیس 33 ساله سازمان میراث فرهنگی در تاریخ دوشنبه 28 شهریورسال 90 و در حاشیه آيين گشایش نمايشگاه «هفته فرهنگی استان‌ها در تهران» بود که اسفندماه سال ۱۳۸۷ از دانشکده خبر به وزارت کشور نقل مکان کرده بود و در سال 88 از آنجا راهی استانداری فارس شده بود و سپس در سال 90 سکان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور را در دولت احمدی‌نژاد بر عهده گرفته بود.

حالا در 21 اسفند سال 96 همین شخص در گفت و گو با سایت مشرق مدعی می‌شود: «به امنای اموال گفتم خانم‌ها، آقایان به من توضیح بدهید، طبق این گزارشی که در دست بنده است، نزدیک به 600 هزار شیء، تحت عنوان طرح سامان‌دهی اشیاء منقول تاریخی و فرهنگی سامان‌دهی شده است.... ما ظرفیت نمایش 600 هزار شیء را همین الآن نداریم. این تعداد شیء کجا قرار بود نمایش داده شود. بدوی‌ترین چیزی که به ذهن مخاطب خواهد رسید این است که این دوستان 600 هزار شیء را خارج کردند و این اشیاء کجا رفته است؟

پایگاه خبری مشرق که پیش‌تر در تاریخ 12 خرداد 90 در گزارشی با عنوان «احمدزاده با فارس چه کرد که مردم استانداری را قفل کردند؟» به شرح اقدامات احمدزاده و دوستانش در استانداری فارس پرداخته بود، در زمستان 96 هم گفت و گوی تفصیلی با احمدزاده منتشر کرده که بخش نخست آن به مباحث موزه ملی، هتل لاله و شرکت توسعه گردشگری، کانون اتومبیل‌رانی، بانک گردشگری و شرکت سمگا می‌پردازد.

این چشم‌ها چگونه بسته شدند

صحبت‌های چالش برانگیز احمدزاده کرمانی درباره خروج 600 هزار شیء که او هم مانند سایر روسای سازمان میراث فرهنگی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی غیر متخصص بود باعث واکنش جامعه تخصصی در فضای مجازی شد و این پرسش را پیش آورد که احمدزاده کرمانی چه تصوری از موزه ملی در ذهن دارد؟ حتی در صورت امکان انتقال اشیاء موزه ملی به جای دیگر، کی، چگونه در چه حجمی با چه وسیله و چه نیروی منابع انسانی می‌توان چنین حجم اشیاء را از موزه ملی جابه جا کرد و کوچکترین واکنشی از سوی مسوولان دولت جدید، اصحاب رسانه، جامعه باستان‌شناسی ایران، ایکوم ایران (شورای بین‌المللی موزه‌ها) ندید؟ آن هم در حالی که بیشترین شکایات رسانه‌ای در دادگاه در حوزه میراث فرهنگی در دولت احمدی‌نژاد رقم خورد و بیشترین بیانیه‌ها از سوی جامعه باستان‌شناسی و دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه تهران در همین سال‌ها رقم خورد.

موزه‌های اطراف موزه ملی اعم از ملک و آبگینه و ... چگونه این تعداد خودرو و اشیاء انتقالی را دیدند اما سکوت کردند؟ چگونه بریتیشن میوزیم لندن اعتماد کرد و منشور کوروش را به ایران آورد؟ حتی فرض بر آن که دوربین‌های موزه ملی مسأله هم داشته باشد، مگر نه آن که دوربین یک وسیله حفاظتی است که به کمک منابع انسانی می‌آید اما جایگزین منابع انسانی نمی‌شود پس تکلیف یگان حفاظت موزه، حراست موزه و از همه مهم‌تر امین اموال موزه‌ها چیست؟ چرا در تمام این سال‌ها احمدزاده کرمانی سکوت کرده و اکنون لب به سخن گشوده است؟ در این صورت هرگونه اتفاق فرضی که برای اشیای مورد ادعای او بیفتد، احمدزاده نیز در آن سهیم است.



[caption id="attachment_28843" align="aligncenter" width="567"] منشور کوروش در دولت احمدینژاد به موزه ملی آمد[/caption]


از سوی دیگر نهادهای امنیتی و نظارتی و قضایی چگونه امکان دارد در طول این مدت سکوت کرده باشند تا ثروت ملی در داخل و خارج کشور آن هم در این حجم جا به جا شود؟

به گزارش چمدان، هرچند برخی این موضوع را به اختلافات سیاسی احمدزاده کرمانی و حمید بقایی نسبت می‌دهند اما موضوع اصلی اینجا است که چرا میراث فرهنگی حتی اگر قرار است مورد توجه سیاسیون قرار گیرد به این شکل و به این نحوه است بدون آن که ابعاد انتشار چنین موضوعی مد نظر قرار می‌گیرد.

اکنون برای نخستین بار اشیاء موزه لوور به موزه ملی آمده و قرار است تا خرداد ماه مهمان این موزه باشد. خودمان را به جای فرانسویان بگذاریم چه رعب و وحشتی به دل آنها انداخته‌ایم! از سویی به تازگی بر اساس حکم دیوان عالی آمریکا شاکیان پرونده‌ای که ایران را به تروریسم متهم کرده‌اند نمی‌توانند اشیای باستانی ایران در موزه‌ای در شیکاگو را مصادره کنند و ایرانیان چشم انتظارند تا در زمانی نه چندان دور خبر بازگشت الواح هخامنشی را پس از سال‌ها به موزه ملی بشنوند. در این صورت بخش موزه شرق شناسی شیکاگو با چه اطمینانی اشیاء تاریخی را به ایران بازگشت خواهد داد؟ کدام کشور اطمینان خواهد کرد تا اشیاء موزه‌ای خود را به ایران بیاورد؟ چگونه ایران با آرامش می‌تواند اشیاء موزه‌ای خود را به خارج از کشور ببرد؟ آیا طرح چنین ادعای بزرگی آن هم از سوی طرفین یک دعوای سیاسی بستر امکان سرقت آثار ایرانی در نمایشگاه‌های بین‌المللی را بالا نمی‌برد و سارقان هنری را ترغیب نمی‌کند تا اشیاء کشوری را که همه ثروت فرهنگی‌اش را بر باد فنا داده راحت‌تر به سرقت ببرند؟

تعداد اشیاء موزه‌ای چقدر است؟

پرسشی که در خصوص ادعای احمدزاده کرمانی مطرح می‌شود آن است که اساساً تعداد اشیا موزه ملی کشور چقدر است؟ و آیا ساماندهی صرفاً به معنای خروج آثار از موزه ملی است؟! بنا به گفته‌ چندین باره کارشناسان و متخصصان، موزه ملی با مجموعه قطعات شکسته حدود 3 میلیون آثار در اختیار دارد که حجم زیادی از آثار، حاصل کاوش‌های علمی باستان‌شناسی از لایه‌های فرهنگی هستند که از نظر باستان‌شناسی اینها شیء به شمار می‌روند (مانند خرده سفال‌های بسیار ریز و...) اما رقم اشیای موزه‌ای موزه ملی کشور در حداکثر حالت قابل پیش‌بینی و با در نظر گرفتن تمهیداتی که بتوان آنها را در زمره اشیاء موزه‌ای قرار داد حدود 400 هزار شیء اعلام شده که در یک نگاه دقیق‌تر این رقم به عددی حدود 350 هزار شیء یعنی بیش از 70 درصد آن 400 هزار شیء می‌رسد که قابلیت حضور در سالن‌های نمایش را دارد که از این تعداد نزدیک به 130 هزار شیء سکه هستند که شماره اموال دارد. اما اکنون موزه ملی فقط قابلیت نمایش حدود 4 هزار اثر را دارد و باقی آثار در گنجینه هستند. توجه داشته‌ باشیم که عدد 3 میلیون شامل آثاری می‌شود که به تحقیقات باستان‌شناسی و علمی و پژوهشی کمک می‌کند و گرنه اشیاء موزه‌ای صرفاً همان 350 هزار الی 400 هزار شیء است.

[caption id="attachment_28844" align="aligncenter" width="533"] نمایشگاه لوور تا خرداد 97 در موزه ملی برپا است/ عکس سعید فلاح فر
[/caption]

تهدیدی برای آینده

در چنین حالتی چگونه صحبت از 600 هزار شی‌یی می‌شود که ساماندهی شده و قابلیت خروج داشته‌اند؟ آیا احمدزاده کرمانی می‌داند با این تعداد شیء می‌توان یک موزه لوور را احیا کرد چرا که لوور به طور تقریبی 38 هزار اثر را به نمایش گذاشته و حدود 422 هزار شیء را نگهداری می‌کند.

امروز بخشی از جامعه ممکن است سخن غیرکارشناسی احمدزاده کرمانی را پذیرا شود. اگر او صرفاً مسأله احتمال جابه جایی از موزه ملی را مطرح می‌کرد امری طبیعی بود چرا که ممکن است در هر موزه‌ای در سطح جهان چنین اتفاقی بیفتد اما وقتی سخن از چنین رقم عجیب و غریبی می‌شود قبح قضیه می‌ریزد و افزون بر بردن اعتبار و حیثیت موزه ملی به عنوان پشتوانه ثروت ملی یک کشور این شبهه پیش می‌آید که چه تضمینی وجود دارد چند سال بعد در یک دولتی، به صورت واقعی و نه ادعا، حجم قابل توجهی از اشیاء موزه ملی خارج نشود و آن وقت افکار عمومی نسبت به این قضیه هیچ واکنشی نشان ندهد و بگوید پیش‌تر گفته بودند 600 هزار شیء از کشور خارج شده است.

چه تضمینی وجود دارد از فردا قاچاقیان اشیاء عتیقه در بازارهای سود و سودا اشیاء حاصل از حفاری قاچاق و حتی اشیاء تقلبی را به نام اشیاء موزه ملی به فروش نرسانند.

[caption id="attachment_28845" align="aligncenter" width="850"] نمایشگاه بن آلمان | 446 اثر از آثار موزه ملی ایران در اردیبهشت 96 راهی آلمان شد[/caption]

سکوت سمن‌های تخصصی جایز نیست

در چنین حالتی به نظر می‌رسد افزون بر سازمان میراث فرهنگی و موزه ملی، سمن‌های فعال حوزه میراث فرهنگی، ایکوم ایران (شورای بین المللی موزه‌ها)، ایکوموس ایران (شورای بین المللی محوطه‌ها و بناهای تاریخی)، جامعه باستانشناسی ایران، انجمن علمی باستانشناسی ایران و انجمن علمی دانشجویان باستان شناسی نسبت به این قضیه واکنش نشان داده و هشدارهای لازم را بدهند.

نحوه خروج مشخص نبود؛ نحوه وصول چه!

پرسش بعدی آن است که آیا شی‌ء در موزه‌ها در اختیار امنای اموال است یا در اختیار مدیران؟ آیا امین اموال بدون مجوز قانونی اجازه خروج آثار می‌دهد؟ کسی که سازو کار و شرح وظایف موزه و امین اموالی را می‌داند و اموال تاریخی- فرهنگی را می‌شناسد، نحوه ورود و خروج اشیا را این چنین مطرح نمی‌کند کما این که احمدزاده خود در سخنانش نحوه ثبت آثار را توضیح می‌دهد.

وی در بخشی از سخنانش تأکید می‌کند: «جالب است بدانید که من به‌عنوان رئیس سازمان میراث فرهنگی، به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور، هر وقت می‌خواستم وارد انبار موزه ملی بشوم، ذی‌حساب می‌آمد، مدیرکل حراست می‌آمد، فرمانده انتظامی می‌آمد، بازرسی می‌آمد، دوربین بالای سرمان بود...» آیا این آثاری که درباره خروج آنها صحبت می‌شود در همان ایام قابل ردیابی نبود و نحوه وصولش به موزه ملی وجود نداشت؟!

طبیعی است که حتی اگر احمدزاده در خصوص نحوه خروج آثار دچار شبهه شده بود و فرض محال تمامی دفاتر دارایی هم دچار نقصان شده بود درباره نحوه وصول اشیا که شبهه نداشت. شاید هنوز هم اشیایی در موزه وجود داشته باشند که وارد دفاتر اموال شماره 9، 1 و برخی فرم‌ها نشده باشند اما هر شی یی که وارد موزه شده نحوه وصول دارد و کاملاً مشخص است که این شیء از گمرک‌ها گرفته شده یا حاصل کاوش‌های باستان‌شناسی است و یا حتی در فعالیت‌های قاچاق بدست آمده است. تمامی این اشیاء و نحوه وصول آنها دارای صورت جلسه است، وقتی آن شیء وارد  موزه می‌شود ، این صورت جلسه با مهر و امضا تحویل امین اموال می‌شود.

موزه‌ای هم ردیف موزه‌های مطرح جهان

به گزارش چمدان، احمدزاده کرمانی به عنوان یک چهره دانشگاهی و علمی حداقل به این موضوع واقف است که موزه ملی ایران به عنوان کشوری صاحب تمدن از پایه جهانی موزه‌‌هایی چون لوور پاریس، بریتیش میوزیم لندن، متروپولیتن نیویورک یا هرمیتاژ سن پترزبورگ برخوردار است. طی دهه اخیر موزه ملی در بسیاری از کشورهای دنیا نمایشگاه داشته و یا تعدادی از آنها در ایران نمایشگاه داشته اند.  آنها پیگیر سرنوشت این موزه بزرگ هستند. هر برخورد نسنجیده و دور از کارشناسی ما بازتاب جهانی داشته و آثار زیانباری را برای فرهنگ و تاریخ این کشور به دنبال دارد.

[related-post id="28822"]

[related-post id="28763"]

[related-post id="28848"]

 
کد خبر 28838

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 6 =