تعرض دوباره به غار تاریخی اسپهبد خورشید ؛ «لانه دیو» هم در امان نماند | ویدئویی از ادامه خاک‌برداری و معدن‌کاوی در حریم اثر باستانی

چمدان:  تعرض به حریم غار اسپهبد خورشید سال‌هاست ادامه دارد. غاری که می‌تواند تبدیل به یکی از جاذبه‌های خاص گردشگری ایران باشد نه تنها مسیر دسترسی مناسبی ندارد که معدن‌کاوی آن را تهدید می‌کند. این چندمین بار است که ویدئوهایی از فعالیت ماشین‌آلات سنگین در نزدیکی غار اسپبهد خورشید منتشر می‌شود. این ویدئو را ببینید:


غار اسپهبد خورشید بر سر راه تهران به سوادکوه در ناحیه دوآب در 19 کیلومتری شهر پل سفید در سوادکوه مازندران قرار دارد. این غار در متون تاریخی به نام طاق عایشه گرگیلی دژ نیز خوانده شده‌ است. در زبان مردم منطقه سوادکوه این غار به نام لاپ کمر معروف است. همچنین مردم روستاهای اطراف این غار را به نام «دیوکالی» به معنای «لانه دیو» می‌شناسند.



درباره وجه تسمیه «طاق عایشه گرگیلی دژ» چنین نقل شده‌ است که زنی به نام عایشه در این دژ متحصن شده بود و جمعی از دزدان و راهزنان را به دور خود جمع کرده بود و کرکیل (غارت) می‌کردند از این جهت آن را عایشه کرکیل دژ گفته‌اند. همچنین در نزدیکی این غار بقایای قلعه‌ای قرار دارد که به قلعه باجیگران معروف است.

قوس دهانه غار، یکی از عظیم‌ترین دهانه‌های غار طبیعی دنیا است. طول قوس طاق طبیعی و عظیم غار چهل متر بوده و درون غار به صورت تالاری بیضی شکل به درازای ۷۵، عرض ۲۵ و ارتفاع ۱۵ متر است. در برابر غار دیواری با سنگ و ساروج چیده شده و تا مدخل آن ادامه دارد. بنای این دیوار به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در مقابل غار پرتگاه مهیبی قرار دارد که ورود به آن را بسیار مشکل می‌سازد. به دلیل وجود آب آشامیدنی در غار، در گذشته امکان مقاومت به مدت طولانی در آن وجود داشته‌ است.
داخل غار دارای اتاق‌هایی است که قدمت ساخت آن‌ها به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. این غار در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد و برای ثبت جهانی آن نیز پرونده‌ای تشکیل شده است. با این وجود معدن ماسه فعال در مجاورت آن در حال لطمه زدن به آن هستند.

در سال ۷۶۱ میلادی، اسپهبد خورشید نوه اسپهبد فرخان بزرگ از خاندان گاوبارگان بر منطقه مازندران حکومت می‌کرد. همزمان، مهدی پسر منصور عباسی حاکم ری شد و تصمیم گرفت پس از سال‌ها مازندران را به تسخیر اعراب درآورد. مهدی با نیرنگ از در دوستی با اسپهبد خورشید درآمد و ضمن ارسال هدایایی، از او خواست تا اجازه دهد قسمتی از لشکریانش از تنگه رود طالار گذشته و از راه دریا به خراسان بروند. اسپهبد خورشید فریب این نیرنگ را خورد و اجازه عبور را صادر کرد. مهدی، دو سپاه را از گرگان و شاه‌کوه روانه و آمل را تصرف کرد. اسپهبد خورشید که غافلگیر شده بود، همسر، دختران و ثروتش را در این غار گذاشت و برای تهیه سپاه به دیلمستان رفت.

بر اساس برخی منابع، سپاه اعراب به مدت سه ماه در پایین غار بودند و به فکر چاره برای نفوذ به این غار بودند. سرانجام با مسموم کردن سرچشمه‌های آب غار موفق شدند «بانو نی‌کلا» همسر اسپهبد خورشید را به همراه دخترانش به قتل برسانند.  اسپهبد خورشید هنگامی که شایعه اسارت همسر و فرزندانش را شنید، خودکشی کرد.

کد خبر 232113

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 13 =