چمدان: رضا میرمبین پژوهشگر و مدرس دانشگاه با تشریح موضوع «هنرهای سنتی از دیدگاه فلسفه هگل»، هگل را فیلسوفی بسیار مشهور دانست که در عین شهرت، ناشناخته باقی مانده یا از منظرهای خاص مورد تفسیر قرار گرفته‌است.

او با بیان اینکه یکی از جنبه‌ های دستگاه فکر هگل، فلسفۀ هنر وی است که به اندازه همان دستگاه، سنگین و سخت یاب طراحی شده افزود: برای درک این بحث باید تقسیم‌بندی هگل از تاریخ را مد نظر داشت.

این پژوهشگر ادامه داد: هگل که فیلسوفی غربی در معنای تفکری محسوب می‌شود تاریخ جهان را به سه بخش باستان، یونان و یونانی مآبی و دوره ژرمانیک (عصر مسیحی اروپا) تقسیم می‌کند و همین تقسیم بندی را برای فلسفه هنر خود به کار می بندد.

به گفت وی، هگل هنر دوره باستان را «هنر سمبلیک» می‌نامد و آن را به شش دوره درونی تقسیم می کند که عبارت از پارس (ایران باستان)، هند، مصر، مزامیر یهود، وحدت وجود شرقی با محوریت اشعار فارسی، ترکی و عربی و در نهایت تشبیه، استعاره و تمثیل است.

او با تشریح هر یک از این موارد اظهار داشت: تمام این مباحث برای این مطرح شد که شناختی نسبی و اندک نسبت به فلسفۀ هگل حاصل شود و بتوان از دیدگاه چنین فلسفه‌ای هنرهای سنتی را مورد مداقه قرار داد.

میرمبین با بیان اینکه هنرهای سنتی نیز مبحثی است به غایت پیچیده و در عین حال گسترده که از جوانب گوناگونِ تقدس باور تا تکنیک محور، قابلیت تعریف و تفسیر دارد افزود: اغلب افرادی که با فلسفه هگل آشنایی دارند هنگام رویارویی با هنرهای سنتی بی درنگ این هنرها را تحت عنوان هنر سمبلیک رده بندی کرده و در نتیجه، آن ها را فاقد شاخصه های هنر راستین قلمداد می کنند.

او گفت: بحث اصلی در این سخن این است که می توان برخی از هنرهای سنتی خاص مانند معماری، نگارگری و موسیقی (با احتیاط) را نه تحت عنوان هنر سمبلیک، بلکه تحت عنوان هنر رمانتیک- در معنای هگلی- دسته بندی کرد چرا که معماری سنتی نیز انسان محور بوده و برای تجمع انسان ها (مساجد) و اداره امور آن ها (کاخ ها) برپا شده که از این لحاظ با ابنیه قرون وسطی که در دوره  ژرمانیک هگلی واقع شده، شباهت دارد.

این مدرس دانشگاه درمورد نگارگری نیز اظهار داشت: سرشت فیگوراتیو این هنر، به علت رئالیست نبودنش، آن را از هنر سمبلیک دور می کند و به خصوص در برخی از مکاتب مانند بغداد و ایلخانی به نقاشی مسیحی قرون وسطی نزدیک می سازد و از این روی آن را در موارد تماتیک (موضوعی) به کارکردهای انسانی مانند رزم و بزم و شکار و معاشقه مرتبط می‌سازد.

این پژوهشگر افزود: موسیقی سنتی نیز به خصوص موسیقی مقامی، علی رغم بدوی بودنش، از آنجا که به طور مستقیم در خدمت بیان انسانی و نیازهای روحی وی قرار دارد، می‌تواند تحت عنوان هنر رمانتیک هگلی دیده شود.

او در پایان گعت: حاصل سخن اینکه این سخنرانی حاضران را درباره  امکان رده بندی معماری سنتی، نگارگری و موسیقی سنتی تحت عنوان «هنر رمانتیک هگلی» دعوت به تفکر می کند.

اصول موضوعه هنرهای سنتی از نظرگاه جاویدان خرد

محمد مهدی کریمی دیگر سخنران این نشست به بررسی «هنرهای سنتی از نظرگاه جاویدان خرد» پرداخت و گفت: با تتبع و تغور در آثار غنی و مبسوط شارحان اصلی جاویدان خرد، یعنی اندیشمندان و حکیمانی چون: رنه گنون، آناندا کوماراسوامی، فریتیوف شوان، تیتوس بورکهارت، مارتین لینگز و سید حسین نصر، با محوریت استحصاء اصول موضوعه هنرهای سنتی از نظرگاه جاویدان خرد، اجمالاً می توان اصول دوازده گانه ای را  تحصیل و تبویب کرد .

او هنر سنتی به عنوان مجلای امر قدسی، تلازم حقیقت و زیبایی در هنرهای سنتی، تلازم «عقلانیت و زیبایی» یا «عقلانیت» به عنوان جوهره هنرهای سنتی (در تقابل با واژه «استاتیک» و انحصارجویی شناخت زیبایی به قلمرو صِرف حواس)، عالم مثال و خیال، به عنوان منشأ الهامات فوق فردی هنرمند (در تقابل با «ابراز فردی» و «الهام فردی» در دیدگاه متجدد در باب هنر)، رمزپردازی به عنوان روش هنرهای سنتی، واقعیت گرایی استعلایی یا طبیعت گرایی علی (در تقابل با طبیعت گرایی صِرف یا معلولی در دیدگاه متجدد در باب هنر) و ... را بخشی از این اصول خواند .

وی ادامه داد: اهمیت بنیادین صورت به عنوان «ذاتی» نه «عرضی» در هنرهای سنتی، عینی بودن زیبایی در هنرهای سنتی (درتقابل با ذهنی انگاری زیبایی در دیدگاه متجدد در باب هنر)، حکمت مواد و مصالح در هنرهای سنتی، کارکردی بودن و فایده‌ مندی درهنرهای سنتی (در تقابل با نظریه «هنر برای هنر») ، وحدت بین پیشه ها و هنرهای سنتی (در تقابل با تفکیک ساحت «کار» از «اوقات فراغت» در دیدگاه متجدد) و همگانی بودن هنرهای سنتی ( در تقابل با انحصارجوییِ هنر در نوابغ) از دیگر اصول موضوعه هنرهای سنتی از نظرگاه جاویدان خرد است .

جایگاه هنرهای سنتی در مباحث فلسفی

سید عبدالمجید شریف زاده رییس پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه نیز در ادامه  با اشاره به برگزاری سلسله نشست های تخصصی در این پژوهشکده گفت: در نشست های تخصصی «سبک شناسی در هنرهای سنتی معاصر »به دنبال بررسی هنرهای سنتی دردوره معاصر هستیم و با دعوت از اساتید این حوزه به بحث و گفت‌وگو خواهیم پرداخت .

او افزود: در سلسله نشست های «هم اندیشی رویکردهای پژوهشی در هنرهای سنتی» به دلیل وجود نگاه های مختلف در این حوزه نسبت به هنرهای سنتی با حضور اندیشمندان و پژوهشگران به بررسی جایگاه هنرهای سنتی در بحث فلسفه در رویکرد های مختلف می پردازیم .

او با بیان اینکه این روند در نشست های آینده و مباحث بعدی پیگیری خواهد شد خاطر نشان ساخت : نگاه ما به این موضوع کاملا تخصصی است و می خواهیم جایگاه هنرهای سنتی را در مباحث فلسفی و اندیشه هایی با رویکرد پژوهشی مختلف بررسی کنیم .
کد خبر 221227

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 1 =